Tedavi Süreci

Tedavi Öncesi Evreleme

Tümörün davranış biçimi, duyarlı olduğu tedavi yöntemi ve gelecekte olabilecek değişimleri dikkate alarak yapılacak bir sınıflama uygulanacak tedavinin özelliklerini belirleyecektir. Tedavi yönteminin ve uygulanması gereken cerrahi sınırların belirlenebilmesi için yapılan bu sınıflandırmaya tümörün evrelendirilmesi adı verilir. Bu amaçla en sık Enneking'in önerdiği sistem kullanılır. Bu sistemde üç kriter dikkate alınır:

1. Grade: Tümör hücrelerinin mikroskopik incelemesi ile normal yapılarının bozulması, çoğalma hızı, dayanıklılık gibi özellikleri belirlenir. Bu bulgulara göre tümörün bulunduğu yerde tekrarlama ve başka bölgelere sıçrama olasılıkları, kemoterapi ve radyoterapi gibi ek yöntemlere duyarlılığı konularında fikir veren bir derecelendirme yapılır. Buna 'grade'leme denir. İyi huylu tümörlerin grade'i 0 olarak kabul edilirken, kötü huylu tümörler düşük (I) ve yüksek grade'li (II) olarak derecelendirilirler.

2. Anatomik Yerleşim: Tümör çıktığı kompartman içinde kalmışsa kompartman içi (intrakompartmantal), kompartmanın dışına taşmışsa kompartman dışı (ekstrakompartmantal) olarak sınıflandırılır.

3. Uzak Metastazların Varlığı: Kötü huylu tümörlerin gösterebildikleri bir davranış biçimidir.
Selim tümörlerin hepsinin grade'i 0 dır. Kompartman içi ya da dışı olabilirler. Selim tümörler içinde yalnızca dev hücreli kemik tümörü ender olarak uzak metastaz yapabilir. Enneking selim tümörleri üç ana gruba ayırır. Bu gruplar ve önerilen tedavi şekilleri şunlardır:

Latent: Tümörde herhangi bir değişim ya da büyüme yoktur. Tedavi seçenekleri yalnızca gözlemlemek, kapsülü ile beraber çıkartmak (marjinal sınır) veya kemik tümörlerinde bulunduğu bölge nedeniyle kırık riski sözkonusu ise içinin boşaltılması (intralezyoner sınır) ve boşluğun kemik doku ile doldurulmasıdır.

Latent

Aktif: Tümörde değişim ve büyüme vardır. Cerrahi tedavisi gereklidir. Yetersiz çıkartıldığı taktirde bulunduğu yerde tekrarlar. Yumuşak doku tümörlerinde kapsülü ile birlikte çıkartmak (marjinal sınır) yeterlidir. Kemik dokuda ise tümörün içine girilerek tümör duvarları kazınır (intralezyoner sınır) ve tekrarlamayı önlemek için geride kalan hücreler kimyasal veya termal (sıcak veya soğuk) ajanlar ile yok edilir.

Agresif: Tümör hızla çevresindeki dokuların içine girerek büyür. Etrafında sınırlayıcı dokular yoktur. Ancak geniş sınırlar ile çıkartılırsa tekrarlamaz. Yumuşak doku tümörleri geniş sınırlar ile çıkartılmalıdır. Kemik dokuda da geniş sınırlar uygulanmalıdır. Ancak, eklemler ya da büyüme kıkırdakları gibi kalıcı sakatlıklara yol açacak dokuların feda edilmesi sözkonusu ise bunun yerine tümörün içinin boşaltılması ve kalan hücreleri yok eden yardımcıların (kimyasal ve termal ajanlar) kullanılması tercih edilebilir.

Kas ve iskelet sisteminin habis tümörleri ise yukarıda tanımlanan kriterlere göre 3 evreye ayrılır:

Evre I: Düşük grade'li (grade I) tümörlerdir. Uzak dokulara yayılma (metastaz) olasılıkları daha düşüktür. Genellikle kemoterapi ve radyoterapiye duyarlı değillerdir. Bu nedenle geniş sınırlar ile çıkartılmaları gerekir. Yeterli çıkartılmazsa bulundukları yerde tekrarlarlar. çıktıkları kompartmanın içinde kalmış olanlar Evre Ia, dışına taşmış olanlar Evre Ib olarak isimlendirilir.

Evre II: Yüksek grade'li (grade II) tümörlerdir. Metastaz olasılıkları vardır. Bulundukları yerde tekrarlama ve uzak metastaz yapma olasılıkları yüksektir. Sıklıkla kemoterapi ve radyoterapiye duyarlıdırlar. Geniş ya da radikal sınırlar ile çıkartılmaları gerekir. Tedaviye cerrahi öncesi (neoadjuvan) ve/veya cerrahi sonrası (adjuvan) kemoterapi ve/veya radyoterapi eklenir. çıktıkları kompartmanın içinde kalmış olanlar Evre IIa, dışına taşmış olanlar Evre IIb olarak isimlendirilir.

Evre III: Kas ve iskelet sistemi tümörlerinin çıktıkları yerden uzağa metastaz yapmış olanları bu grupta değerlendirilir. Mümkün olan durumlarda metastaz bölgeleri de çıkartılmalıdır. Tedaviye cerrahi öncesi (neoadjuvan) ve/veya cerrahi sonrası (adjuvan) kemoterapi ve/veya radyoterapi eklenir. çıktıkları kompartmanın içinde kalmış olanlar Evre IIIa, dışına taşmış olanlar Evre IIIb olarak isimlendirilir.